Meslek seçimini etkileyen faktörler

meslek-secimi-faktorler

Meslek seçimini etkileyen faktörleri ana başlıklar altında toplamamız gerekirse;
1) Yetenek
2) Beceri
3) İlgi
4) Çevre faktörü ve aile yapısı
5) Cinsiyet
6) Meslek değerleri
7) Psikolojik ihtiyaçlar
8) Kazanç
şeklinde gruplamaya gitmemiz mümkündür. Şimdi gelin bunların içeriklerine göz atalım.

Yetenek
Yetenek konusu meslek seçiminde en önemli kriterlerin başında yer almaktadır. İşe yatkınlık, başarılı olunup olunamayacağını en temel düzeyde gösterir. Birey belli bir eğitim ve hazırlıktan sonra yeteneğinin yardımıyla istenilen noktaya erişebilir. Bu anlamda yetenek daha çok bir bireyin öğrenme gücü, belli bir eğitimden yararlanabilme gücü anlamına gelir. Yani kimse doğuştan bir işi yapmaya yeteneklidir veya değildir denemez, o işi öğrenebiliyorsa, eğitim sürecinde başarılı olabiliyorsa yetenekli demektir.

Beceri
Beceri, kişinin bilişsel, psikomotor veya fiziksel işlev görmesi olarak tanımlanan alanlarda göstermiş olduğu güncel performanstır. Beceri kişinin ek olarak bir eğitime ve hazırlığa ihtiyaç duymaksızın, kendisinden istenen işi yapabilecek potansiyele sahip olması olarak tanımlanabilir.

İlgi
İlgi, bireyin karşısındaki kişiye, nesneye veya faaliyete karşı gösterdiği hoşlanma, hoşlanmama veya umursamama şeklinde göstermiş olduğu tepki olarak tanımlanabilir. İlgi, belli faaliyetlere isteyerek yönelme, bu faaliyetleri kısıtlayıcı koşullar altında bile başka faaliyetlere tercih etme ve bu faaliyetleri yaparken yorgunluk yerine doyum ve haz, bıkkınlık yerine devam etme isteği duyma durumlarında varlığına hükmettiğimiz bir iç uyarıcıdır. Kısaca insanın yaptığı etkinlik sonucu aldığı haz ve keyiftir.

Bazı ilgi türleri
Temel Bilim İlgisi
Sosyal Bilim İlgisi
Canlı Varlık İlgisi
Mekanik İlgi
İkna İlgisi
Ticaret İlgisi
İş Ayrıntıları İlgisi
Edebiyat İlgisi
Güzel Sanatlar İlgisi
Müzik İlgisi
Sosyal Yardım İlgisi

Çevre faktörü ve aile yapısı
Bireyin dünyaya geldiği ve içinde yaşadığı sosyal çevre , meslek seçiminde etkilidir. Bİreyin ailesinin sosyoekonomik durumu onun göreceği öğrenim düzeyini, bu da dolaylı olarak seçeceği mesleği belirler. İstisnalar olmakla birlikte ülkemizde yapılan çalışmalarda bu görüşü desteklemektedir. Anne ve babalar, çocuklarının bazı yeteneklerini geliştirirken bazı yeteneklerini bastırmada, bazı mesleklere karşı olumlu ya da olumsuz tavır almalarında ve çocuğun kendini algılamasında etkili olmaktadır.  Ebeveynler çocuklarının başarı şansını değerlendirerek onlara belli meslek değerleri aşılamaktadırlar. Bu değerler ana ve babanın sosyoekonomik düzeyi ile bağlantılı görünmektedir. Vizyonu geniş, üniversite öğrenimini tamamlamış ailelerin yönlendirmeleri ile orta öğretim mezunu, mesleğini sadece karnını doyurmak için icra eden ailelerin yönlendirmeleri aynı olmamaktadır.

Cinsiyet
Avrupa toplumlarında eşitlikten ötürü her mesleği kadın da erkek de yapabilir olarak kabul edilmektedir. Ancak belirli meslek gruplarında bu dağılımlar farklı oranlarda değişiklik göstermektedir. Sebebi ise kadınların belli meslek gruplarının çalışma şartlarına uyum sağlamakta güçlük çekmesi, yoğun fiziksel aktivite gerektirmesi, zor çalışma şartları vb. olarak gösterilebilir. Kız ve erkek çocuklarında cinsiyeti belirleyen bedensel farklılıkların dışında, meslek seçimini belirleyen genel ve özel yeteneklerin ileri yaşlarda ortaya çıktığı bilinmektedir. Kızların meslek seçimi yaparken, evinin hanımı ve annelik rollerini aksatmayacak meslekler seçmeleri önerilmektedir. Daha sonra aile içi huzursuzluklara sebebiyet verilmemesi açısından kadının öncelikli görev ve sorumlulukları mesleğinin önünde olmalıdır.

Meslek değerleri
Bir mesleğe girme sonucunda o mesleğin getirilerinden elde edilen doyumdur. Seçilen mesleğin kazandırdığı saygınlık, prestij, statü, kazanç, diğer olanaklar, güvenli gelir elde etmenin sonucu kendini güvende hissetme mesleğin getirilerindendir ve günümüzde en önemli etmen olarak kabul görür.

Psikolojik ihtiyaçlar
İnsan davranışlarının önemli bir kısmı psikolojik gereksinmelerden kaynaklanmaktadır. Ancak çeşitli psikolojik gereksinmeler yönünden bireyler arasında farklar olduğunu ve yine çeşitli gereksinmelerin bir kimsede farklı derecelerde bulunduğu gözlenmektedir. Bu durumda insan davranışlarının yönünü ve yeğinliğini belirleyen psikolojik gereksinmelerin meslek etkinlikleri ile de ilgili olması ve bireylerin meslek seçimi kararlarında psikolojik gereksinimlerin de rol oynaması beklenir. Düzen, başarmak, ilgi görme, yakınlık, duygularını anlama, saldırganlık gibi özellikler meslek seçiminde önemlidir. Fiziksel yeterliliklerde; boy, ağırlık, kemik ve kas yapısı olarak sıralanabilecek temel bedensel özellikler meslek seçimi açısından önem arz etmektedir.

Kazanç
Kazanç konusu mesleki değerler başlığında geçmişti ancak biraz daha genişletecek olursak, kazanç kişinin mesleğinden yani yaptığı işten memnun olup olmamasını %90 gibi yüksek oranlarda etkileyen bir etmen olarak karşımıza çıkmaktadır. Eğer kişi yaptığı işten yani mesleğinden hayatını idam ettirmenin ötesinde özel isteklerini ve keyiflerini de karşılayabilecek parayı kazanıyorsa işinden mutlu olması, tatmin olması o oranda artabilir.

Meslek seçimini etkileyen faktörleri genel olarak bu şekilde açıkladım, umuyorum ki mesleğinizi seçmeden önce tüm kriterleri göz önünde bulundurursunuz ve en doğru mesleği tercih edersiniz.

Bir önceki yazımız olan Meslek rehberi 2013 başlıklı makalemizde en çok kazanan meslekler, geleceğin meslekleri ve hangi meslek hakkında bilgiler verilmektedir.

Bu yazıya nasıl ulaşıldı?

  • meslek seçimini etkileyen faktörler
  • kişisel özelliklere göre meslek seçimi ve bunu etkileyen faktörler
  • kişisel özeliklere göre meslek seçimi ve bunu etkileyen faktörler
  • kiisel zelliklere gre meslek seimi
  • kas gcyle yaplan meslekler

Paylaşın

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS

Tags: , , ,

Konuya ilk siz yazın.

Bir Cevap Yazın

Email
Print